💊 ፋርማሲ · 6 ደቂቃ
ተመሳሳይ መድኃኒቶችና ደህንነቱ የተጠበቀ አሰጣጥ
አንዳንድ የመድኃኒት ስሞች በጽሑፍም ሆነ በንግግር ሲሰሙ ተቀራራቢ ናቸው። አንዳንድ ጥቅሎችም ገጽታቸው ተመሳሳይ ነው። በሥራ በሚበዛበት ቀን የደከመ ዓይን የሚጠብቀውን ነው የሚያየው። የመድኃኒት አሰጣጥ ስህተት የሚፈጠረው በዚህ ምክንያት ነው፤ ጥንቁቅ ሰውም ሊሳሳት ይችላል። መፍትሔው ፍጹም መሆን ሳይሆን ስህተትን የሚይዙ ልማዶችን መገንባት ነው።
በእያንዳንዱ ጊዜ አራት ነገሮችን ያረጋግጡ
- ስም። ሙሉውን ጀኔሪክ ስም (INN) ከጥቅሉ ላይ ያንብቡ፤ ከትውስታ ወይም ከሳጥኑ ቀለም አይደለም።
- ጥንካሬ (strength)። ብዙ መድኃኒቶች ከአንድ በላይ ጥንካሬ አላቸው። የተሳሳተ ጥንካሬ የተሳሳተ መድኃኒት ነው።
- ዓይነት (form)። ኪኒን፣ ካፕሱል፣ ሽሮፕ፣ መርፌ፣ ቅባት ወይም ጠብታ። ከማዘዣው ጋር መመሳሰሉን ይመልከቱ።
- ታካሚ። የታካሚውን ስም ጮክ ብለው ይጥሩ፤ ከማዘዣውና ከሚያትሙት መለያ ጋር ያመሳስሉ።
ማረጋገጫውን በሦስት ቦታዎች ያድርጉ፦ ጥቅሉን ከመደርደሪያ ሲያነሱ፣ መለያ ሲለጥፉ፣ እና ለታካሚው ሲያስረክቡ።
ስህተትን አስቸጋሪ ያድርጉ
- ተመሳሳይ የሚመስሉ ወይም የሚሰሙ ምርቶችን ጎን ለጎን አያስቀምጡ። ለያይተው የመደርደሪያ መለያ ወይም ባለቀለም ተለጣፊ ያድርጉላቸው።
- በመለያው ላይ ስሙን በግልጽ ይጻፉ። የሚለያየውን ክፍል ማጉላት ይረዳል።
- ቆጣሪውን ንጹሕ ያድርጉ። በአንድ ጊዜ በአንድ ማዘዣ ላይ ብቻ ይሥሩ።
- እንደ መርፌ፣ የሕፃናት መድኃኒትና እርግጠኛ ያልሆኑባቸው ከፍተኛ አደጋ ያላቸው ነገሮችን ሁለተኛ ሰው እንዲያረጋግጥ ይጠይቁ።
ማንበብ በማይቻልበት ጊዜ
የእጅ ጽሑፍ የፋርማሲ የቆየ ችግር ነው። ስሙን፣ ጥንካሬውን ወይም የአወሳሰድ መመሪያውን ማንበብ ካልቻሉ አይገምቱ። ማዘዣውን የጻፈውን ባለሙያ ይደውሉለት፤ ወይም እሱን ማግኘት የሚችል ከፍተኛ የሥራ ባልደረባ ይጠይቁ። የተረዱትን መልሰው ያንብቡለት፤ እንዲያረጋግጥም ይጠይቁት።
ለታካሚውም መልሰው ያንብቡ። የመድኃኒቱን ስምና ለምን እንደሆነ ይንገሩት፤ ከዚያም እንዴት እንደሚወስደው እንዲነግርዎ ይጠይቁት።
ምንጮች: WHO: Medication Without Harm, Global Patient Safety Challenge (WHO guidance on medication safety) · WHO guidance on look-alike, sound-alike medicines in the Patient Safety Solutions series · WHO: Good Pharmacy Practice guidance (joint FIP/WHO guidelines on good pharmacy practice)
ፈጣን ፈተና
ለፈቃድ ላላቸው ባለሙያዎችና ተማሪዎች። የትምህርት መረጃ ብቻ ነው፦ ሁልጊዜ የወቅቱን ብሔራዊ መመሪያዎች (የኢትዮጵያ ምግብና መድኃኒት ባለሥልጣን፣ ጤና ሚኒስቴር)፣ የምርቱን መለያና የተቋምዎን አሠራር ይከተሉ።